Theo thạc sĩ Lê Đạt Chí - Trưởng bộ môn Đầu tư tài chính (trường Đại học Kinh tế TP.HCM) - ở thời điểm nhạy cảm như hiện nay, nhà đầu tư càng phải sử dụng lý trí để kiểm soát hành động của mình.

* Ông đánh giá thị trường chứng khoán hiện nay như thế nào?

- Thạc sĩ Lê Đạt Chí: Khởi đầu của sự phục hồi thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam vừa qua là sự kỳ vọng vào kinh tế đã qua khỏi đáy cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên khi sức bật của nhiều TTCK trên thế giới đã dừng lại để chờ đợi tín hiệu nội tại của nền kinh tế thì TTCK Việt Nam lại bước sang câu chuyện thứ hai. Đó là khi TTCK phục hồi, lợi nhuận nhiều doanh nghiệp niêm yết đã gia tăng vì hoàn nhập lại khoản trích lập dự phòng trước đó. Vì vậy các nhà đầu tư (NĐT) tiếp tục kỳ vọng vào lợi nhuận của các doanh nghiệp trên nên đẩy mạnh mua vào làm giá thị trường tăng lên. Thế nhưng nếu thị trường giảm trở lại thì khoản hoàn nhập đó của các doanh nghiệp không còn nữa. Khoản lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp niêm yết sẽ không bền vững vì bản thân hoạt động kinh doanh của nó không mang lại tiềm lực này. Nghịch lý là chính các NĐT cá nhân có suy nghĩ kỳ vọng vào mức lợi nhuận đó chứ không phải NĐT tổ chức. Các NĐT đã đến lúc cần phải dùng lý trí để kiểm soát hành động của mình hơn nữa.

* Nhiều ý kiến cho rằng TTCK Việt Nam đã tăng quá nóng và nguy cơ "bong bóng" vỡ là không tránh khỏi như đã xảy ra trong quá khứ?

- Theo tính toán của tôi, xét theo giá chứng khoán ngày 11.6 thì P/E chung của toàn thị trường là 16,1 lần. Mức P/E này tính theo thu nhập cổ phiếu (EPS) đến hết quý 1/2009. Còn nếu tính theo EPS kế hoạch đưa ra đến hết năm 2009 thì P/E dự báo đến cuối năm là 13,6 lần. Với mức P/E hiện nay thì cũng chưa thể gọi là quá cao. Còn nếu tính P/E dự báo thì vẫn còn hấp dẫn vì khả năng các công ty niêm yết hoàn thành kế hoạch năm nay rất cao vì chính các công ty đã thận trọng khi đưa ra kế hoạch của 2009. Đặc biệt như đã nói, nhiều công ty có mức hoàn nhập dự phòng khá lớn khi TTCK hồi phục hoặc giữ ở mức VN-Index như hiện nay. Hơn nữa, mức sụt giảm của TTCK Việt Nam đứng đầu trên thế giới trong năm 2008 nên đi kèm với sự phục hồi mạnh là tất yếu. Điều này cũng trùng với phân tích kỹ thuật là mẫu hình càng lớn thì sự dịch chuyển giá sau đó càng mạnh.

* Liệu các phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật có còn đúng khi thị trường bị chi phối nặng về yếu tố tâm lý như hiện nay?

- Các phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật vẫn có tác dụng của nó và hầu như các NĐT đều lấy đó làm cơ sở cho các hoạt động đầu tư của mình. Tuy nhiên, các NĐT tổ chức và quỹ đầu tư vẫn khá thận trọng và dường như chỉ tham gia phần nào trong thời gian qua. Nhìn chung TTCK Việt Nam vẫn đang khả quan vì đến cuối năm, tình hình kinh doanh của nhiều doanh nghiệp đã phục hồi và cả nền kinh tế Việt Nam cũng có chiều hướng đi lên trở lại.

* Các NĐT cá nhân nên hành động như thế nào sắp tới?

- Như tôi đã nói, NĐT phải luôn luôn dùng lý trí để kiểm soát hành động của mình. Đặc biệt cần đọc sâu báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của công ty. Ví dụ một công ty có danh mục đầu tư tài chính nhiều và lợi nhuận sẽ khả quan trong đợt này vì hoàn nhập được số tiền phải trích lập trước đó. Tuy nhiên cần xem lại vì không phải toàn bộ danh mục đầu tư đó có thể bán ra để thoái vốn được. Chỉ có những khoản đầu tư ngắn hạn vào cổ phiếu thì dịp này mới dễ bán ra. Còn những khoản đầu tư thành lập công ty con, đầu tư vào công ty liên kết hay các quỹ đầu tư... thì sẽ không dễ dàng để thu hồi vốn.

Mai Phương
(thực hiện)